De Deense ergotherapeute en medisch antropologe Camilla Højgaard Nejst verdedigde op 26 november 2025 aan de Aalborg University haar proefschrift over hoop in en rond het herstelproces van mensen met niet aangeboren hersenletsel (NAH, of in het Engels ‘an acquired brain injury’ / ABI). Andries Baart was een van de supervisoren, met name van het derde hoofdstuk. Daarin wordt verslag gedaan van een kwalitatief onderzoek naar hoe revalidatiespecialisten omgaan met hoop tijdens de revalidatie van mensen met een niet aangeboren hersenletsel. Ze wilde bovendien vaststellen welke competenties en kwaliteiten nodig zijn om adequaat te reageren op episodes van hopeloosheid. Daarbij blijken relationele kwaliteiten van doorslaggevend belang te zijn maar tegelijk in de (internationale) richtlijnen nauwelijks aandacht te krijgen.
Haar onderzoek laat zien dat hoop dynamisch is en afwisselend hoogte- en dieptepunten kent. Er worden vier episodes van hoop onderscheiden: (1) De verblindende hoop, dat is: de vroege, instabiele hoop die verband houdt met de opluchting nog te leven en dus te kunnen overleven. (2) De aanpassende hoop, dat is de hoop die zich schikt naar de nieuwe realiteit en temidden van alle beperkingen zoekt naar mogelijkheden. (3) De zich verbergende hoop, die overheerst wordt door existentiële worstelingen waarbij hoop zich verschuilt te midden van wanhoop en hopeloosheid. (4) De geheroriënteerde hoop, die draait om een verschuiving naar de ervaring van levenskwaliteit en van existentiële betekenissen. Van deze vier fasen bleek ‘De zich verbergende hoop’ – gekenmerkt door diepe hopeloosheid – voor revalidatiespecialisten een bijzondere uitdaging te vormen. Op basis van de concepten ‘relationeel zorg geven’ en ‘presentie beoefenen’ zijn de belangrijkste kwaliteiten en competenties geïdentificeerd die professionals nodig hebben om in tijden van hopeloosheid zorgvuldig te reageren. Daarmee stelt de onderzoekster andere (aanvullende en corrigerende) richtlijnen voor, zet ze andersoortig professionaliteit op de kaart, bepleit ze een specifiek soort leren en bijgestelde kennisagenda. Het wordt eens te meer duidelijk hoe essentieel relationaliteit is en hoezeer toch steeds weer andersoortige kennis voorrang krijgt. Wil je speciaal dit hoofdstuk / artikel lezen dan kan dat hier. Ben je geïnteresseerd in het geheel dan moet je hier zijn: Nejst, C. H. (2025). Hope in the rehabilitation of people with acquired brain injury. Aalborg University Open Publishing.