Buigzame zorg in een onbuigzame wereld

De zorg in Nederland verkeert in zwaar weer: ze dreigt onbetaalbaar te worden, er is te weinig personeel, er is sprake van enorme bureaucratie met een sterke nadruk op verantwoording en controle, en de opvattingen over mogelijke bijstellingen van het stelsel lopen sterk uiteen.

Het moet anders en kan anders: terug naar de kern van de zorg. Presentie streeft ernaar dat de mens die op zorg is aangewezen en de zorgrelatie waarbinnen deze zorg tot stand moet komen, weer centraal komen te staan. Door nauwkeurig af te stemmen op en met aandacht en trouw aan te sluiten bij de cliënt en diens leefwereld kan, zo bewijst de presentie, mismatch worden voorkomen, kunnen medewerkers (opnieuw) vanuit hun kracht en passie voor het vak gaan werken en verbetert de kwaliteit van zorg ingrijpend. De strategie tot een presentie-transitie bestaat bovendien niet in het implementeren van een uitgewerkte blauwdruk – en al helemaal niet door topmanagers of van buiten en boven aangetrokken consultants en veranderkundigen – maar in het in transitie brengen van werkers én leidinggevenden, hun werkwijze en de werkorganisatie door middel van leerprocessen.

Dit boek is de neerslag van het transitieproject Presentie: radicale aansluiting van 0 – 100, dat prachtige praktijken heeft opgeleverd, en waardevolle inzichten in de leerprocessen die voor een presentietransitie nodig zijn. De lezer wordt een sprekend, leerzaam en aanstekelijk voorbeeld geboden van de weg die gegaan kan worden en de resultaten die verwacht mogen worden bij transities naar presentie.

Van bewegen naar bewogenheid

Beweging begint vaak met onrust. Met de wil om weg te gaan en elders te komen, nieuwe ruimte op te zoeken en in te nemen. Dat speelt zich af op de lijn van bewegen, in beweging komen, zich bewegen, zich laten bewegen, tot bewogen worden. Ergens op dat continuüm moet onrust ook weer omslaan in rust. Dan ontstaat de wil om te blijven bij waar een appèl van uitgaat en je daaraan te wijden: de bewogenheid. Waar onrust je doet vertrekken uit het hier en nu en maakt dat je minder present bent, daar kan bewogenheid je juist verbinden met wat er is, hier, nu, voor de hand liggend. Bewegen naar bewogenheid is een spannend en ook politiek-ethisch proces, dat gaat over de zorg om de ander. In zijn diesrede voor de Universiteit van Humanistiek (januari 2011) laat Andries Baart het licht van zijn presentietheorie over dit proces schijnen.